Κυριακή 2 Φεβρουαρίου 2014

ΣΥΝΤΑΞΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ

ΣΥΝΤΑΞΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ
ἄγαμαι = θαυμάζω
1) ἄγαμαί τινα ή τι (αιτ.) : θαυμάζω κάποιον, εκτιμώ κάποιον ή θαυμάζω κάτι, εκτιμώ κάτι, επιδοκιμάζω κάτι
2) ἄγαμαί (αμεταβ.) τινι ή ἐπί τινι (σπν.) = προσδ. αιτίας
3) ἄγαμαί τινός τι = αντικ. και αιτιατ. αιτίας: θαυμάζω κάποιον για κάτι
4) ἄγαμαί τινί τινος = αντικ. και γεν. αιτίας: θαυμάζω κάποιον για κάτι
5) ἄγαμαί τινός + αιτιολογική πρότ. (ὅτι, εἰ): θαυμάζω κάποιον, επειδή πράγματι (πραγματική αιτιολογία: ὅτι), θαυμάζω κάποιον επειδή, κατά τη γνώμη μου..., παραξενεύομαι, επειδή κάποιος δεν αγανακτεί…)
6) ἄγαμαι +γεν. της αιτίας: θαυμάζω για κάτι
7) ἄγαμαι +γεν. προσώπου+ κατηγορηματική μτχ.: θαυμάζω κάποιον που...
8) ἄγαμαι +γεν. προσώπου + αιτιολογική μτχ.: θαυμάζω κάποιον, επειδή…
9) ἄγαμαι +γεν. προσώπου

ἀγανακτέω (-ῶ)
1) ἀγανακτῶ τινι (δοτ. = αντικ.): οργίζομαι εναντίον κάποιου
2) ἀγανακτῶ+ δοτ. της αιτίας: οργίζομαι με, οργίζομαι για κάποια αιτία, οργίζομαι επειδή, δυσαρεστούμαι για κάτι
3) ἀγανακτῶ + εμπροθ. προσδ. (ἐπί τινι περί τινος, ὑπέρ τινος, κατά τινος, διά τι, πρός τι, πρός τινα): οργίζομαι επειδή, οργίζομαι για κάτι, οργίζομαι υπέρ ή κατά κάποιου (= αγανακτώ για ή με…)
4) ἀγανακτῶ + αιτιολ. πρόταση (ὅτι, εἰ): οργίζομαι, επειδή πραγματικά (πραγματική αιτιολογία: ὅτι), οργίζομαι επειδή, κατά τη γνώμη μου (υποκειμενική αιτιολογία: εἰ)
5) ἀγανακτῶ + κατηγ. μετ (=αγανακτώ που, θυμώνω που, αγανακτώ να…)
6) ἀγανακτῶ +αιτιολογική μτχ.: αγανακτώ επειδή, οργίζομαι επειδή.
7) ἀγανακτῶ +χρονική μτχ.: αγανακτώ αφού, θυμώνω όταν (ενυπάρχει και η έννοια της αιτιολογίας)

Τετάρτη 6 Φεβρουαρίου 2013

Ρηματικά επίθετα



Ρηματικά επίθετα σε- τέος
1. Προσωπική σύνταξη

Προσωπική σύνταξη έχουμε όταν το ρηματικό επίθετο είναι αρσενικού ή θηλυκού γένους και προέρχεται από ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική.

Ρηματικό επίθετο + ἐστί
+
Υποκείμενο

+
Δοτική ενεργούντος προσώπου

Μετατροπή σε
Δεῖ + απαρέμφατο παθητικής διάθεσης
+
Υποκ. απαρμφ. σε αιτιατική
+
Ποιητικό αίτιο

π.χ. Τιμητέος ἐστίν ὁ ἀνήρ ἡμῖν à Δεῖ τόν ἄνδρα ὑφ’ ἡμῶν τιμᾶσθαι.

2. Απρόσωπη σύνταξη

Απρόσωπη σύνταξη έχουμε όταν το ρηματικό επίθετο είναι ουδετέρου γένους και προέρχεται από ρήμα αμετάβατο ή ρήμα που συντάσσεται με γενική ή δοτική (σπανίως αιτιατική).

Ρηματικό επίθετο + ἐστί
+
Δοτική ενεργούντος προσώπου
+
Αντικείμενο
Μετατροπή σε
Δεῖ + απαρέμφατο ενεργητικής ή μέσης διάθεσης
+
Υποκ. απαρμφ. σε αιτιατική
+
Παραμένει το αντικείμενο

π.χ. Οὐκ ἀποστατέον ἐστίν αὐτοῖς τοῦ πολέμου à Οὐ δεῖ ἀφίστασθαι αὐτούς ἀφίστασθαι τοῦ πολέμου.

3.Αξιοπρόσεκτα ρηματικά επίθετα

αἱρετέον (αἱροῦμαι)
ἀποστατέον (ἀφίσταμαι)
ἀποστατέον (ἀποστατῶ)
ἁπτέον (ἅπτομαι)
ἀφεκτέον (ἀπέχω)Ÿ
ἐλατέον (ἐλαύνω)
ἰστέον (οἶδα)
ἰτέον (εἶμι)
ληστέον (λανθάνω)
μεθεκτέον (μετέχω)
οἰστέον (φέρω)
παριτητέα (πάρειμι)
ῥητέον (λέγω)
φειστέον (φείδομαι)


Ρηματικά επίθετα σε – τος και - τέος

1. Ὁ νομοθέτης τόν ἀστράτευτον οὐκ ἐᾷ στεφανοῦσθαι.
2. Οἱ πρέσβεις ἄπρακτοι ἦκον.
3. Ὑπερβατόν ἦν τό περιτείχισμα.
4. Τά μαθητά μανθάνω, τά εὑρετά ζητῶ, τά δέ εὐκτά παρά τῶν θεῶν ᾖτησα.
5. Δόξῃ χρήματα κτητά, δόξα δέ χρημάτων οὐκ ὠνητή.
6. Ἄπρακτοι δέ γενόμενοι, ἀπέπλευσαν.
7. Ρητόν μοι ἐστί τοῦτο.
8. Οὐκ ἦν μοι βιωτόν.
9. Οὐκ ἐξιτόν αὐτοῖς ἐστι.
10. Ἆρα βιωτόν ἡμῖν ἐστι μετά διεφθαρμένου σώματος;
11. Θεατός σοφοῖς, ἀγαστός θεοῖς.
12. Μετάπεμπτος ὑπό Κύρου.
13. Οἱ σύμμαχοι εὖ ποιητέοι, ἵνα ἐθέλωσι προθυμεῖσθαι.
14. Οἱ γονεῖς εὐεργετέοι τοῖς παισί.
15. Γιγνώσκει τό ποιητέον.
16. Τόν βουλόμενον εὐδαίμονα εἶναι σωφροσύνην μέν διωκτέον καί ἀσκητέον, ἀκολασίαν δέ φευκτέον.
17. Τόν θάνατον ἡμῖν μετ᾿ εὐδοξίας αἱρετέον ἐστί.
18. Ἐπιμελητέον σοι τῆς πόλεως.
19. Μιμητέον ἐστίν ὑμῖν τούς ἀγαθούς.
20. Οὐ δουλευτέον τούς νοῦν ἔχοντας τοῖς κακῶς φρονοῦσι.
21. Σκεπτέον ἡμῖν ἐστι ὅπως σώσωμεν τήν Ἑλλάδα.
22. Τούς φίλους ὠφελητέα σοί ἐστι.
23. Τῇ γνώμῃ ὑπηρετεῖν ἐθιστέόν σοί ἐστι τό σῶμα.
24. Εἰ ὑπό τῆς Ἑλλάδος θαυμάζεσθαι ἐπ᾿ ἀρετῇ ἀξιοῖς, τήν Ἑλλάδα πειρατέον εὖ ποιεῖν.
25. Θεραπευτέον τούς θεούς.


Δευτέρα 31 Δεκεμβρίου 2012