Ανάλυση μετοχών-Αφαιρετική απόλυτη

Κείμενο 21

Brenno duce (duo ablativi ή ατελής αφαιρετική απόλυτη) Cum Brennus dux esset,… deletis legionibus (νόθη) Cum Galli legiones delevissent, … quibus interemptis (νόθη) Cum Camillus eos interemisset, …

Κείμενο 23

occiso Scriboniano (γνήσια) Cum Scribonianus occisus esset, …

Κείμενο 29

audita salutatione (νόθη) Cum Caesar salutationem audivisset, …

Κείμενο 30

patre imperatore (duo ablativi ή ατελής αφαιρετική απόλυτη) Cum pater imperator esset, …

Κείμενο 34

abiectis armis (νόθη) Cum praedones arma abiecissent, …

Κείμενο 35

aere collato (γνήσια) Cum aes collatum esset, …

Κείμενο 40

occupata urbe (νόθη) Cum Sulla urbem occupavisset, …

Κείμενο 45

intercepta epistula (γνήσια) Providet ne, si epistula intercepta sit, …

Κείμενο 47

hac re audita (νόθη) Cum Augustus hanc rem audivisset, …

Κείμενο 48

admissis amicis (νόθη) Cum Sertorius amicos admisisset, …

Κείμενο 50

alliis…dicentibus (γνήσια) disensio erat, cum alii pro Galba et alii pro Cotta dicerent qua sententia dicta (νόθη) Cum Scipio eam sententiam dixisset, …

Ακολουθία χρόνων της Υποτακτικής

Ακολουθία των χρόνων της Υποτακτικής

Ο χρόνος των δευτερευουσών προτάσεων που εκφέρονται με Υποτακτική καθορίζεται :

α) από το χρόνο εξάρτησης (αρκτικός ή ιστορικός)

    β) από τη χρονική σχέση της δευτερεύουσας ως προς την κύρια (ή δευτερεύουσα) πρόταση (σύγχρονο - προτερόχρονο - υστερόχρονο).

Αρκτικοί χρόνοι

1.            Ενεστώτας όλων των εγκλίσεων.

2.            Μέλλοντας όλων των εγκλίσεων.

3.            Συντελεσμένος μέλλοντας όλων των εγκλίσεων.

4.            Παρακείμενος με σημασία ενεστώτα, οριστικής και υποτακτικής.

5.            Απαρέμφατο ενεστώτα και μέλλοντα – μετοχή – γερούνδιο – γερουνδιακό – σουπίνο, όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο.

Ιστορικοί χρόνοι

1.            Παρατατικός οριστικής και υποτακτικής.

2.            Παρακείμενος με σημασία αόριστου οριστικής και υποτακτικής.

3.            Υπερσυντέλικος οριστικής και υποτακτικής.

4.            Απαρέμφατο ενεστώτα και μέλλοντα – μετοχή – γερούνδιο – γερουνδιακό – σουπίνο, όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο.

Εξάρτηση	Εκφορά Χρόνος Υποτακτικής δευτερεύουσας πρότασης
Αρκτικός χρόνος παρον π.χ. interrogo te Σε ρωτώ	Σύγχρονο	Προτερόχρονο	Υστερόχρονο
	Ενεστώτας	Παρακείμενος	Περιφρ. Ενεστ. Υποτακτικής
	quid facias	quid feceris	quid facturus sis
	τι κάνεις	τι έκανες	τι θα κάνεις
Εξάρτηση	Χρόνος Υποτακτικής δευτερεύουσας πρότασης
Ιστορικός χρόνος παρελθον π.χ. interrogavi te Σε ρώτησα	Σύγχρονο	Προτερόχρονο	Υστερόχρονο
	Παρατατικός	Υπερσυντέλικος	Περιφρ. Παρατ. Υποτακτικής
	quid faceres	quid fecisses	quid facturus esses
	τι έκανες	τι είχες κάνει	τι θα έκανες

Παράδειγμα δικαιολόγησης εκφοράς: Δευτερεύουσα επιρρηματική αιτιολογική πρόταση, εισάγεται με... και εκφέρεται με υποτακτική, διότι..., χρόνου Ενεστώτα, γιατί εξαρτάται από ρήμα χρόνου αρκτικού και γιατί δηλώνει το σύγχρονο στο παρόν.

ΠΡΟΣΟΧΗ! Τα παραπάνω ισχύουν στις εξής δευτερεύουσες προτάσεις:

1.            Αιτιολογικές που εκφέρονται με Υποτακτική.

2.            Εναντιωματικές που εκφέρονται με Υποτακτική.

3.            Παραβολικές που εκφέρονται με Υποτακτική.

4.            Αναφορικές αιτιολογικές που εκφέρονται με Υποτακτική.

5.            Αναφορικές εναντιωματικές που εκφέρονται με Υποτακτική.

6.            Πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις.

7.            Στις δευτερεύουσες προτάσεις που μετατρέπουν την Οριστική σε Υποτακτική, όταν βρεθούν στον Πλάγιο Λόγο.

Τα παραπάνω δεν ισχύουν στις εξής δευτερεύουσες προτάσεις:

1.            Τελικές.

2.            Συμπερασματικές(επιρρηματικές και ουσιαστικές).

3.            Χρονικές με το cum historicum.

4.            Υποθετικές.

5.            Αναφορικές τελικές.

6.            Αναφορικές συμπερασματικές.

7.            Βουλητικές.

8.            Ενδοιαστικές.

9.            Προτάσεις του quominus – quin.

10.        Στον Πλάγιο Λόγο επιθυμίας./

Σημείωση: Αν το ρήμα της δευτερεύουσας πρότασης δεν έχει σουπίνο ή είναι παθητικό, τότε για να δηλωθεί το υστερόχρονο χρησιμοποιείται η περίφραση futurum sit + και Υποτακτική ενεστώτα, όταν εξαρτάται από αρκτικό χρόνο, και futurum esset + Υποτακτική παρατατικού, όταν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο.

Π.χ. Ο Καίσαρας ρωτά αν ο ποιητής θα στείλει το ποίημα.

Caesar interrogat si futurum sit ut urgeat poeta poema.

Ο Καίσαρας ρωτούσε αν ο ποιητής θα στείλει το ποίημα.

Caesar interrogabat si futurum esset ut urgeret poeta poema.

Αδίδακτο Πλατωνος Λάχης 179 c-d

Μετατροπή ιδιόμορφης αφαιρετικής απόλυτης σε χρονική πρόταση

Ιδιόμορφη αφαιρετική απόλυτη - Duo ablativi

Brenno duce και patre imperatore 

είναι οι μόνες ιδιόμορφες αφαιρετικές απόλυτες των κειμένων μας.

Η πρώτη από τις δύο λέξεις της κάθε φράσεις είναι το υποκείμενο, ενώ η δεύτερη ο κατηγορηματικός προσδιορισμός.

ΤΑ 4 ΒΗΜΑΤΑ

1. Εισάγουμε την πρόταση με το ιστορικό ή διηγηματικό cum.

2. Γράφουμε ως υποκείμενο το υποκείμενο της φράσης σε πτώση ονομαστική.

3. Γράφουμε ως κατηγορούμενο του νέου υποκειμένου τον κατηγοριματικό προσδιορισμό σε πτώση ονομαστική.

4. Γράφουμε ως ρήμα τον παρατατικό υποτακτικής του ρήματος sum σε πρόσωπο και αριθμό που να συμφωνεί με το νέο υποκείμενο.

ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗΣ ΑΠΟΛΥΤΗΣ ΜΕΤΟΧΗΣ ΣΕ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΡΟΤΑΣΗ

ΓΙΑ ΝΟΘΗ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ

ΤΑ 4 ΒΗΜΑΤΑ

1. Εισάγουμε την πρόταση με το ιστορικό ή διηγηματικό cum.

2. Γράφουμε ως υποκείμενο το υποκείμενο της πρότασης στην οποία ανήκει η μετοχή.

3. Γράφουμε ως αντικείμενο το υποκείμενο της αφαιρετικής απόλυτης χρονικής μετοχής σε πτώση αιτιατική.

4.Τρέπουμε την αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή σε υποτακτική παρατατικού (αν είναι σε χρόνο ενεστώτα) ή σε υποτακτική υπερσυντέλικου (αν είναι σε παρακείμενο). Στα κείμενα που είναι για εξέταση όλες οι μετοχές είναι παρακειμένου.

ΓΙΑ ΓΝΗΣΙΑ ΑΦΑΙΡΕΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΤΗ ΧΡΟΝΙΚΗ  ΚΑΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ

ΤΑ 3 ΒΗΜΑΤΑ

1. Εισάγουμε την πρόταση με το ιστορικό ή διηγηματικό cum.

2. Γράφουμε ως υποκείμενο το υποκείμενο της  μετοχής.

3. Τρέπουμε την αφαιρετική απόλυτη χρονική μετοχή σε υποτακτική παρατατικού (αν είναι σε χρόνο ενεστώτα) ή σε υποτακτική υπερσυντέλικου (αν είναι σε παρακείμενο). Στα κείμενα που είναι για εξέταση υπάρχει μία μετοχή και είναι παρακειμένου.

 

ΜΑΘΗΜΑ ΧΧVII LECTIO SEPTIMA ET VICESSIMA

 ΤΟ ΠΝΕΥΜΑ ΩΡΙΜΑΖΕΙ ΟΠΩΣ ΟΙ ΚΑΡΠΟΙ

Accius

ΚΕΙΜΕΝΟ 27

Cum Accius ex urbe Roma Tarentum venisset, ubi Pacuvius grandi iam aetate recesserat, devertit ad eum. Accius, qui multo minor natu erat, tragoediam suam, cui «Atreus» nomen est, ei desideranti legit. Tum Pacuvius dixit sonora quidem esse et grandia quae scripsisset, sed videri tamen ea sibi duriora et acerbiora. «Ita est» inquit Accius «ut dicis; neque id me sane paenitet; meliora enim fore spero, quae deinceps scribam. Nam quod in pomis est, idem esse aiunt in ingeniis: quae dura et acerba nascuntur, post fiunt mitia et iucunda, sed quae gignuntur statim vieta et mollia, non matura mox fiunt sed putria.»

Tarentum

   ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ

   Σαν πήγε ο Άκκιος από τη Ρώμη στον  Τάραντα, όπου ο Πακούβιος είχε αποσυρθεί σε μεγάλη πια ηλικία, έμεινε[1] στο σπίτι του. Ο Άκκιος, που ήταν πολύ νεότερός του, του διάβασε, μετά από επιθυμία του, την τραγωδία του που ονομάζεται «Ατρέας». Τότε ο Πακούβιος του είπε πως όσα είχε γράψει ήταν βέβαια ηχηρά και μεγαλόπρεπα, μόνο που του φαινόντουσαν κάπως τραχιά και στυφά. Ο Άκκιος του απάντησε: «Έτσι είναι όπως τα λες· κι ούτε βέβαια μετανιώνω γι` αυτό· γιατί αυτά που θα γράψω στη συνέχεια[2] ελπίζω πως θα είναι καλύτερα. Λένε, αλήθεια, πως με το πνεύμα συμβαίνει το ίδιο πράγμα που συμβαίνει με τους καρπούς[3]: αυτοί που γεννιούνται σκληροί και πικροί γίνονται αργότερα γινωμένοι και γλυκοί· όσοι όμως βγαίνουν από την αρχή[4] μαραμένοι και μαλακοί, αργότερα δεν ωριμάζουν, αλλά σαπίζουν».

ΣΥΝΤΑΞΗ

Accius: Υ στο venisset

ex urbe: εμπρόθετος της από τόπο κίνησης, απομάκρυνσης

Roma: επεξήγηση στο urbe

Tarentum: αιτιατική κίνησης σε τόπο

venisset: ρήμα

ubi: επιρρηματικός του τόπου

Pacuvius: Υ στο recesserat

grandi: επιθετικός προσδιορισμός στο aetate

iam: επιρρηματικός του χρόνου

aetate: αφαιρετική του χρόνου

recesserat: ρήμα

devertit: ρήμα

ad eum: εμπρόθετος τόπου

Accius: Υ στο legit

qui: Υ στο erat

multo: αφαιρετική του μέτρου

minor: Κ στο qui

natu: αφαιρετική της αναφοράς

erat: ρήμα

tragoediam: Α άμεσο στο legit

suam: επιθετικός προσδιορισμός στο tragoediam

cui: δοτική προσωπική κτητική

Atreus: Κ στο nomen (ή παράθεση)

nomen: Υ στο est

est: ρήμα

ei: Α έμμεσο στο legit, Υ στο desideranti

desideranti: αιτιολογική μετοχή ως επιρρηματικός προσδιορισμός στο legit

legit: ρήμα

Tum: επιρρηματικός του χρόνου

Pacuvius: Υ στο dixit

dixit: ρήμα

sonora: Κ στο quae scripsisset

esse: ειδικό απαρέμφατο, Α στο dixit

quae scripsisset: Υ στο απαρέμφατο esse

grandia: Κ στο quae scripsisset

quae: Α στο scripsisset

scripsisset: ρήμα

videri: ειδικό απαρέμφατο (απρόσωπο), Α στο dixit

esse: (εννοείται) ειδικό απαρέμφατο, Υ στο videri

ea: Υ στο esse

sibi: δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου

duriora: K στο ea

acerbiora: K στο ea

Ita: επιρρηματικός του τρόπου

hoc: εννοούμενο υποκείμενο ρήματος

est: ρήμα

inquit: ρήμα

Accius: Υ στο inquit

dicis: ρήμα

id: Υ στο paenitet

me: αιτιατική του προσώπου που μετανιώνει

sane: επιρρηματικός του τρόπου

paenitet: ρήμα

meliora: Κ στο quae deinceps scribam

fore: ειδικό απαρέμφατο, Α στο spero

spero: ρήμα

quae deinceps scribam: Υ στο fore

quae: Α στο scribam

deinceps: επιρρηματικός του χρόνου

scribam: ρήμα

quod: Υ στο est

in pomis: εμπρόθετος της κατάστασης ή του τόπου (μεταφορικά)

est: ρήμα

idem: Υ στο esse

esse: ειδικό απαρέμφατο, Α στο aiunt

aiunt: ρήμα

in ingeniis: εμπρόθετος του τόπου (μεταφορικά)

quae:Υ στο nascuntur

dura: Κ στο quae

acerba: Κ στο quae

nascuntur: ρήμα

post: επιρρηματικός του χρόνου

fiunt: ρήμα

mitia: Κ στην αναφορική quae... nascuntur

iucunda: Κστην αναφορική quae... nascuntur

quae: Y στο gignuntur

gignuntur: ρήμα

statim: επιρρηματικός του χρόνου

vieta: Κ στο quae

et mollia: Κ στο quae

matura: Κ στην αναφορική quae... mollia

mox: επιρρηματικός του χρόνου

fiunt: ρήμα

putria: Κ στην αναφορική quae... mollia

ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ:

1. Cum Accius ex urbe Roma Tarentum venisset: Δευτερεύουσα επιρρηματική χρονική πρόταση, εισάγεται με τον ιστορικό ή διηγηματικό cum που υπογραμμίζει τη βαθύτερη σχέση της δευτερεύουσας με την κύρια πρόταση δημιουργώντας ανάμεσά τους μια σχέση αιτίου και αιτιατού. Εκφέρεται με ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ (είναι φανερός ο ρόλος του υποκειμενικού στοιχείου που υπάρχει σ’ αυτήν) υπερσυντέλικου (venisset), για πράξη προτερόχρονη.

2. ubi Pacuvius grandi iam aetate recesserat: Δευτερεύουσα αναφορική επιθετική προσδιοριστική πρόταση. Εισάγεται με το αναφορικό τοπικό επίρρημα ubi. Εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ, γιατί δηλώνει το πραγματικό, χρόνου υπερσυντέλικου (recesserat), γιατί εξαρτάται από ρήμα χρόνου ιστορικού (recesserat à devertit) και γιατί δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν. Προσδιορίζει το Tarentum.

3. qui multo minor natu erat: Δευτερεύουσα αναφορική επιθετική προσδιοριστική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία qui. Εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ, γιατί δηλώνει το πραγματικό. Προσδιορίζει το Accius.

4. cui «Atreus» nomen est: Δευτερεύουσα αναφορική επιθετική προσδιοριστική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία cui. Εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ, γιατί δηλώνει το πραγματικό. Προσδιορίζει το tragoediam.

5. quae scripsisset: Δευτερεύουσα αναφορική ουσιαστική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quae. Εκφέρεται με ΥΠΟΤΑΚΤΙΚΗ λόγω ένταξής της στον Πλάγιο Λόγο, χρόνου υπερσυντέλικου (scripsisset),γιατί εξαρτάται από ρήμα ιστορικού χρόνου (από το esse και αυτό από το dixit) και γιατί δηλώνει το προτερόχρονο στο παρελθόν. Λειτουργεί ως υποκείμενο στο esse.

6. ut dicis: Δευτερεύουσα απλή παραβολική πρόταση. Εισάγεται με τον παραβολικό σύνδεσμο ut, εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ, γιατί δηλώνει το πραγματικό. Λειτουργεί ως επιρρηματικός προσδιορισμός του τρόπου στο est.

7. quae deinceps scribam: Δευτερεύουσα αναφορική ουσιαστική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quae. Εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ μέλλοντα και δηλώνει το υστερόχρονο στο παρόν. Λειτουργεί ως υποκείμενο στο fore.

8. quod in pomis est: Δευτερεύουσα αναφορική επιθετική προσδιοριστική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quod. Εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ, γιατί λειτουργεί ανεξάρτητα από τον πλάγιο λόγο. Προσδιορίζει το idem.

9. quae dura et acerba nascuntur: Δευτερεύουσα αναφορική ουσιαστική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quae. Εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ ενεστώτα και δηλώνει πραγματικό. Λειτουργεί ως υποκείμενο στο fiunt.

10. quae gignuntur statim vieta et mollia: Δευτερεύουσα αναφορική ουσιαστική πρόταση. Εισάγεται με την αναφορική αντωνυμία quae. Εκφέρεται με ΟΡΙΣΤΙΚΗ ενεστώτα και δηλώνει πραγματικό. Λειτουργεί ως υποκείμενο στο fiunt.

---

[1] κατάλυσε, φιλοξενήθηκε

[2] στο μέλλον, αργότερα

[3] αυτό που υπάρχει στους καρπούς, το ίδιο υπάρχει και στο πνεύμα

[4] αμέσως